sep 3

De verkeerde film

door Ben Geijtenbeek | in:

‘Het is of ik in de verkeerde film zit…, en het wordt al erger. Dat geloof je toch niet? Waar gaan we heen op deze manier!’ Zo besluit mijn gespreksgenoot zijn zorgen over de dagelijkse gang van zaken in zijn omgeving. En ik geef hem gelijk. De verhalen die hij vertelt laten je met de ogen knipperen, als je tenminste nog enige realiteitszin hebt.
‘Laatst hoorde ik een kind huilen in het park hierachter,” vervolgt hij, “en ben maar even gaan kijken. Zit daar een joch van een jaar of 3 met een telefoontje op de bank te huilen; dikke tranen op zijn wangen. Ik begrijp niet helemaal wat zijn zorgen zijn, totdat ik beide ouders even verderop zie zitten. Geen aandacht voor hun kind, en helemaal verdiept in hun elektronische speeltjes. Vind je het gek dat er een generatie kloof ontstaat?
Dat doe je toch niet…! Ga dan op zijn minst bij de lammetjes kijken samen, of doe wat in de speeltuin. Wie zet nou zijn kind op een bank om zelf druk te zijn met al die i – weet ik niet wat voor rommel waar iedereen zo druk mee is? Zou jouw vader zoiets doen? Ik begrijp er niets meer van.’ Hoofdschuddend loopt hij weg, na me nog een aantal voorbeelden gegeven te hebben van niet gemotiveerde mensen die vooral voor zichzelf zorgen. ‘En buurman; er is maar één belang lijkt het. Het grote IK. En dan leven wij nog in een dorp. Dat zou je toch vroeger niet moeten proberen. Weet je; het loopt helemaal vast. Misschien komt het nog eens zover dat de mensen vanwege de chaos weer naar de kerk gaan verlangen. Ik word echt oud blijkbaar…’

Herkenbaar, vindt u niet? Een wat oudere buurman die wat verder terugkijkt in de geschiedenis dan ik kan, en een scherp oog heeft voor de ontwikkelingen in onze tijd. En heeft hij geen gelijk? Lees gewoon de krant eens een week, en turf maar hoeveel zaken haaks staan op wat u elke zondag hoort. Hoe ver zijn we met zijn allen in ons werelddeel verwijderd van wat God ons heeft voorgehouden sinds de Sinaï? Op dezelfde pagina van een reclamekrant een advertentie voor bruidskleding en één voor een scheidingsbemiddelaar. We zien het niet allemaal meer, zijn aan veel gewend geraakt, of laten het maar langs ons afglijden. Ik kan er toch niets aan doen. In eigen omgeving en gezin maken we er het beste maar van, en natuurlijk gaan we stemmen als dat gevraagd wordt. Maar verder? Trekken wij ons ook niet wat makkelijk terug op eigen terrein? Waar het wellicht nog relatief rustig is? Hoezo? Dat mocht U proberen, maar de kerk staat midden in de wereld, en de zorgen van de wereld komen ook in de kerk voor. Genoeg te doen, genoeg te zorgen, te bidden, genoeg te hopen.

Het is de Goede Vrijdagavond van 1724 als in de Nicolaïkirche te Leipzig voor het eerst het oratorium ‘Passio secundum Johannem’ van J.S. Bach gezongen wordt. De Johannes Passie. Geschreven in drie maanden tijd speciaal voor deze avond. Vrijwel letterlijk het lijdensevangelie naar de beschrijving van Johannes in hoofdstuk 18 en 19 in de Lutherse vertaling.
De afgelopen maand hebben wij een uitvoering bijgewoond met een kinderkoor. Ontroerend te zien en te horen hoe kinderen vanaf een jaar of 7 de koren meezingen. Hoog op de balustrade in de oude kerk vermengen de lichte kinderstemmen zich met de prachtige muziek:
‘O Mensch, bewein dein Sünde gross…’ En dat in het Duits. Bemoedigend, vindt U niet? Hoe die oude muziek met die diepe teksten door kinderen wordt gezongen. Alsof ze zeggen willen; het is niet uit, de film is nog niet afgelopen. Dit evangelie wordt ook vandaag nog verkondigd, en wij nemen het mee naar de volgende generatie. Het moet de kerkgangers van toen ook diep hebben geraakt.

Ook zij leefden in een tijd waarin ze hetzelfde gevoel als mijn buurman zullen hebben gehad. Die vervreemding. Die zorgen. Want laten we niet te positief zijn over het verleden. In de rumoerige jaren van begin 18e eeuw was het heel onrustig in Europa. Vele kleine en grotere oorlogen waar wij nog nooit van hebben gehoord werden uitgevochten. De grote Noordse oorlog bijvoorbeeld. (1700-1721) was net achter de rug. Een oorlog waarin de zogenaamde Noordelijke Alliantie, bestaande uit Rusland, Denemarken-Noorwegen, Polen-Litouwen en Saksen, vocht met Zweden om de macht in de Oostzee. Haat en nijd en bloedvergieten waren aan de orde van de dag. Politieke onrust en spanningen overal. We gaan er maar vanuit dat de mensen van die tijd minder waren geïnformeerd dan wij vandaag, maar een ‘goede oude tijd’ was het zeker niet. Tot slot was het nog maar 41 jaar geleden dat het Turkse leger voor de poorten van Wenen stond, (1683), en slechts op het nippertje werd verslagen. Dat is in het toenmalige Europa een grote schok geweest. Want als Wenen zou zijn veroverd, was de opmars van de islam in Europa nauwelijks nog te stoppen geweest, met alle gevolgen voor de relatief nog jonge Reformatie (Luther 1517).

En een ‘goede nieuwe tijd’ gaat het ook niet worden buurman. Nog niet. U hebt gelijk; het lijkt steeds slechter te worden. Het gaat inderdaad helemaal vast lopen. Als we lezen wat Johannes ons schrijft over zijn visioenen, dan lees ik bijvoorbeeld van vier paarden die over de wereld gaan (Openbaringen 6): ‘Ik zag dit: een wit paard met een ruiter, die een boog droeg. Hij kreeg een zegekrans en trok op als een overwinnaar, de overwinning tegemoet. Er verscheen een ander, vuurrood paard. De ruiter kreeg de opdracht om de vrede uit de wereld te verdrijven, zodat men elkaar zou afslachten. Toen het derde zegel werd verbroken, een zwart paard met een ruiter, die een weegschaal in zijn hand hield. Toen zag ik een vaalgeel paard. De ruiter heette de Dood. Zij kregen toestemming om op een vierde deel van de aarde dood en verderf te zaaien, door middel van het zwaard, hongersnood, dodelijke ziekten en wilde dieren.’

Wat zouden we graag onze ogen sluiten en niet verder meer kijken.
Maar dat kan niet. Het leven gaat door. Ook vandaag wordt er overal op de wereld gevochten, en worden mensen onderdrukt.
Wat wel kan? In deze lijdenstijd ons eens verdiepen in het verleden. Eens nadenken wat er gebeurt vandaag, en wat we gedenken in deze weken voor Pasen. En ook eens vooruit kijken. Naar het einde van de film. Ons eens afvragen hoe het allemaal zo gekomen is, wat mijn schuld daaraan heeft bijgedragen, en hoe God zelf dit alles tot een oplossing gaat brengen. Eens heel intens luisteren naar Bach, naar zijn vertolking van het evangelie. Die meeslepende melodie rondom de sobere teksten. En troost vinden.

Dus toch, die slechte film waarin we leven krijgt een goed einde. Op de Goede Vrijdag krijgen we een voorbeschouwing van het laatste deel. Waar de strijd tussen Go(e)d en kwaad tot een einde komt, in een totale overwinning over alles wat ons in de slechte film werd vertoond. En in een machtige finale op de Paasmorgen zien we waar dat naar toe gaat. Een overwinning van het Leven voor iedereen die in Jezus gelooft. Die Johannes waarover Bach zo’n prachtig oratorium heeft geschreven, schrijft ons later nog een brief vanaf Patmos. ‘Zie;‘ schrijft hij ons, ‘het is alles nieuw geworden. God zal alle tranen uit hun ogen wissen. Er zal geen dood meer zijn, geen rouw, geen jammerklacht, geen pijn, want wat er eerst was is voorbij.’ Hij die op de troon zat zei: ‘Alles maak ik nieuw!’ Ik hoorde zeggen: ‘Schrijf het op, want wat hier wordt gezegd is betrouwbaar en waar.’ Ik ben de alfa en de omega, het begin en het einde. Wie dorst heeft geef ik vrij te drinken uit de bron met water dat leven geeft. Wie overwint komen al deze dingen toe. Ik zal zijn God zijn en hij zal mijn kind zijn.
Met die belofte kun je de film uitzitten, al is het soms met tranen in je ogen.

Comments are closed.

CGKV Levend Water Enkhuizen