okt 3

Waar zijn de 63 anderen?

door Ben Geijtenbeek | in:

“Hij zit in de zon langs een kanaal in Drenthe, Thone heet hij. Asielzoeker uit Eritrea. Hoe ben je hier gekomen Thone? Hij slaat zijn handen voor zijn ogen, en schudt zijn hoofd. Hij aarzelt. Het is moeilijk uit te leggen.“
Met een aantal andere jongens is hij gevlucht uit zijn geboorteland. “Wij hebben geen democratie, en geen vrijheid, daarom hebben we jaren gewerkt om de reis naar Nederland te kunnen betalen.”
Zomaar een alinea uit de krant van de afgelopen week. Het aantal asielzoekers dat blijkbaar op een georganiseerde manier naar Europa komt is haast niet bij te houden. Met name de Zuid Europese landen hebben er de handen vol aan, en het blijft maar komen. Met gevaar voor eigen leven in gammele bootjes komen ze overzee. De gevaren trotserend, en maar hopen dat je levend Italië bereiken zal.
En dan nog de vluchtelingen uit de Arabische wereld. Uit Syrië, uit Jemen, uit Sudan, uit, waar eigenlijk niet vandaan. Uit Libanon, of ergens ver weg achter Rusland vandaan. Armenië, Azerbeidzjan, Georgië.

Een haast eindeloze rij van ontheemden, gezinnen, kinderen, hartverscheurend soms, verjaagd van huis en haard. Of als gelukzoeker naar landen waar het veel beter is, of lijkt in ieder geval. Want het is wel duidelijk dat de instroom in asielzoekers centra niet overal even gladjes verloopt. Het geeft veel onrust onder de plaatselijke bevolking soms, angst en afwijzing. En dan de bureaucratische molen waar ze in terecht komen. Of de problemen die ontstaan wanneer geen toegang tot ons land mogelijk is, en ze op straat worden gezet. Wie denkt niet aan het kerkasiel van afgelopen winter in Amsterdam. Waar “illegalen” in een oude kerk werden opgevangen, en door vrijwilligers geholpen.

Het is ook niet eenvoudig om mensen in je omgeving op te vangen die totaal anders zijn. Andere cultuur, ander geloof, andere kleur, andere mentaliteit etc. Hoeveel problemen hebben Nederlanders onder elkaar soms al in bepaalde wijken. En dan dit. En kijk ook eens naar de manier waarop christenen elkaar kunnen bejegenen. Zijn wij ook niet vaak kinderen van onze tijd, en besmet met een afwijzingsvirus uit angst voor verandering? Maar het is nog veel minder eenvoudig om te kiezen je land te ontvluchten, en niet naar een buurland te gaan, nee om naar een heel ander deel van de wereld te gaan, waar je volslagen vreemd bent. Denkt U zich maar eens in wanneer U uit Nederland zou moeten vertrekken. En dan niet naar Duitsland voor opvang, nee naar Nigeria bijvoorbeeld. Hoe ver moet je zijn voordat je tot zoiets besluit? Ik kan me er geen voorstelling van maken persoonlijk, maar wordt wel steeds dankbaarder dat de situatie in Europa nog een hemel is vergeleken met landen hier vlakbij.
Overal waar de minst slechte staatsvorm – vrij naar Winston Churchill – de democratie is, daar is redelijke eenstemmigheid tot zover. Maar laten we eerlijk zijn. Van werkelijke tevredenheid over hoe de democratie functioneert in de praktijk is geen sprake. En dat is een ernstige situatie.

In Thailand en Egypte neemt het leger de macht over. In Syrië en Irak bevechten “broeders” elkaar op leven en dood. In Noord Afrika is het ook na het omvallen van dictatoriale heersers nog lang geen vrede, en spelen macht en olie op de achtergrond weer van hartenlust mee. Denk maar even aan de rellen in de Ukraine. De koude oorlog van de vorige eeuw lijkt wel weer opgelaaid, en burgers staan elkaar naar het leven.

Van het onbehagen en de desinteresse in de politiek zijn we nog niet af. Onze ouders en grootouders kunnen het niet meer volgen. Ook begrijpen ze niet dat de jongere generatie van alles af weet, maar geen verantwoordelijkheid willen dragen. En dat ze zo weinig meer gaan stemmen, is in de ogen van hen die de oorlog hebben meegemaakt, die weten wat het is in onvrijheid te moeten leven een doodzonde. En het gevolg daarvan? Dat is dat kleine groepen een veel te groot aandeel in de macht krijgen, en het draagvlak onder allerlei besluiten verdwijnt, waardoor de kans op chaos alleen maar groter wordt. En na chaos komt geweld, en na geweld oorlog. Hoe is het mogelijk dat extreem rechts nu zelfs in het Europese parlement een stem gekregen heeft. Hoe? Omdat 63% van de Nederlanders dat heeft laten gebeuren door gemakzuchtig met hun rechten om te gaan. Wellicht herkende U in de aanhef van dit stukje de woorden van Jezus die hij tegen de melaatsen sprak die na hun genezing wel terugkwamen om Hem te bedanken.
Leeft die 63 % niet-stemmers dan niet in vrijheid en vrede? Hebben zij dan alleen maar oog voor eigen korte termijn belang, en zijn ze niet geïnteresseerd in het grotere geheel? Niet verantwoordelijk? Zijn zij niet hun broeders hoeder?
Ja, ik ken de argumenten, maar daarmee treedt een gevaarlijk verschijnsel in werking. We zeggen dan dat in het Haagse veel stampij wordt gemaakt zonder dat het daadwerkelijk ergens over gaat (politics without policy), terwijl in Brussel, buiten de schijnwerpers, de besluiten vallen die ons leven daadwerkelijk beïnvloeden (policy without politics). En het voelt ook vaak zo, maar dat wordt vast niet beter als we niet meer gaan stemmen.
Wanneer we voldoende beseffen dat vrijheid nooit een vanzelfsprekendheid is, zullen we ons altijd moeten inzetten die te behouden. Hij is te duur betaald om te verkwanselen. Wanneer je maar even een paar honderd km over de grens komt, en ziet hoe het in het openbaar bestuur toe kan gaan, dan ben je blij dat het in Nederland veel en veel beter gaat. Hoewel ook lang niet perfect. En dat we wel veel kunnen klagen, maar er feitelijk weinig reden voor is. Hoe komt dat toch? Waarom is er zo weinig bereidwilligheid om het democratisch proces op gang te houden. Waarom interesseert het blijkbaar velen niet dat dit proces van binnen uit vermolmd en draagkracht verliest als mensen hun rechten op de verkeerde manier verwezenlijken willen? Met wapens dan maar? Is het angst? Angst voor de ander? Angst om te delen wat we zelf hebben verdiend?

Het is een menselijke reflex om op je hoede te zijn voor gevaren. En als die maar genoeg worden overdreven, is dat een voedingsbodem voor politici die beloven dat zij ze kunnen bezweren. Volgens sommige denkers is het Westen vatbaar voor een cultuur van angst. We zijn gezonder en welvarender dan ooit; daarin vinden we misschien wel ons levensgeluk zolang het goed gaat, maar onze wereld wil maar geen paradijs worden. Tal van problemen die we niet kunnen oplossen steken de kop op, van criminaliteit tot terrorisme, van vervuiling tot kindermisbruik. En elk van die problemen wordt een potentieel gevaar voor wat we in het leven hebben bereikt. Zowel angst als valse gerustheid is een slechte raadgever, want je ziet niet meer wat echt het probleem is, en welke stappen je zou kunnen zetten om het mede te helpen oplossen.

De engel zei het op de ochtend van Pasen, en Jezus zelf zei het keer op keer in het evangelie: “Wees niet bang”. Dat is geen doekje voor het bloeden, want er is kwaad en lijden in de wereld, en er zijn kleine en grote problemen die om een aanpak vragen, ook als dat geld en moeite en ongemak kost. Het is wel een basaal vertrouwen dat Hij met ons is, alle dagen. Bij zijn hemelvaart is dat nog eens duidelijk beloofd. Tot aan het einde van de wereld. En dat de hand die zich naar Hem opent, dingen zal vinden om te doen. Al is het maar verantwoordelijkheid nemen voor de maatschappij en voor onze naasten in nood. Al is het maar gaan stemmen als dat gevraagd wordt. Als zo Gods geest onze harten vervult, begrijpen we echt wat Pinksteren is, en kunnen we ook in de vakantietijd ons richten op wat echte rust brengt.

Comments are closed.

CGKV Levend Water Enkhuizen